GARDEN GROVE, California – Hơn 50,000 người từng phải rời nhà trong cuộc khủng hoảng hóa chất tại nhà máy GKN Aerospace ở Garden Grove hồi Tháng Năm có thể được bồi thường theo một chương trình giải quyết thiệt hại trị giá lên tới $100 triệu, Văn Phòng Biện Lý Orange County thông báo hôm Thứ Hai, 24 Tháng Tám.
Chương trình được đưa ra sau nhiều tháng điều tra vụ một bồn chứa hóa chất tại cơ sở GKN Aerospace Transparency Systems ở Garden Grove tăng nhiệt độ bất thường, làm dấy lên nguy cơ xảy ra vụ nổ và buộc nhà chức trách phải ban hành lệnh sơ tán trên diện rộng trong dịp cuối tuần Memorial Day.
Theo Văn Phòng Biện Lý Orange County, khoảng 13,000 đến 17,000 gia đình, tương đương hơn 50,000 cư dân, đã phải sơ tán trong khoảng năm ngày kể từ ngày 21 Tháng Năm. Cơ quan công tố cho biết chương trình bồi thường lên tới $100 triệu đã được thương lượng với GKN dành cho những cư dân và doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi lệnh sơ tán.
Tuy nhiên, con số $100 triệu không có nghĩa mỗi cư dân sẽ được chia một khoản tiền cố định. Đây là tổng số tiền tối đa dành cho một chương trình tiếp nhận và giải quyết các yêu cầu bồi thường. Người nộp đơn sẽ phải chứng minh những thiệt hại liên quan đến cuộc sơ tán.
Các khoản dự kiến được xem xét bao gồm tiền khách sạn, tiền ăn uống, chi phí đi lại, tiền lương bị mất và thiệt hại do không thể sử dụng nhà cửa hoặc tài sản. Các doanh nghiệp buộc phải ngưng hoặc hạn chế hoạt động trong thời gian xảy ra sự việc cũng có thể nộp hồ sơ yêu cầu bồi thường. Chương trình sẽ do một bên thứ ba độc lập, không trực thuộc GKN, quản lý.
Thành phố Garden Grove cho biết chương trình dự kiến bắt đầu nhận hồ sơ vào mùa thu năm 2026. Các tiêu chuẩn cụ thể về điều kiện được hưởng bồi thường cũng như thủ tục nộp hồ sơ hiện vẫn đang được hoàn tất.
Điều này có nghĩa những người từng phải thuê khách sạn, mua thêm thức ăn, tốn tiền xăng xe, nghỉ việc không lương hoặc chịu những chi phí khác vì lệnh sơ tán nên tiếp tục giữ lại hóa đơn, bảng lương, giấy tờ chứng minh nơi cư trú và các tài liệu liên quan. Những khoản tưởng chừng nhỏ có thể trở thành bằng chứng quan trọng khi chương trình chính thức mở cửa.
Trước đó, các gia đình đủ điều kiện trong khu vực sơ tán từng có thể nhận thẻ quà tặng $500 thông qua OC Community Resilience Fund để giảm bớt khó khăn tức thời. Khoản hỗ trợ này được mô tả là hỗ trợ từ thiện và tách biệt với các vụ kiện hay yêu cầu bồi thường chống lại GKN. Tuy nhiên, hiện chưa có quy định chính thức cho biết khoản $500 trước đây sẽ được tính như thế nào khi xem xét hồ sơ trong chương trình $100 triệu mới.
Vụ khủng hoảng bắt đầu ngày 21 Tháng Năm khi nhân viên GKN phát hiện nhiệt độ tăng trong một bồn chứa methyl methacrylate, gọi tắt là MMA, loại hóa chất được sử dụng để sản xuất vật liệu acrylic có độ bền cao cho ngành hàng không. Diễn biến sau đó khiến hàng chục ngàn người tại Garden Grove và các khu vực lân cận phải rời khỏi nhà trong nhiều ngày.
Biện Lý Orange County Todd Spitzer đã mở cuộc điều tra hình sự vào ngày 23 Tháng Năm. Sau nhiều tháng xem xét hồ sơ, kiểm tra hiện trường và tham khảo các chuyên gia, văn phòng ông cho biết cuộc điều tra hình sự đã kết thúc và cơ quan công tố hiện tập trung thương lượng một giải pháp dân sự với GKN.
Ngoài chương trình bồi thường lên tới $100 triệu, các cuộc thương lượng còn liên quan đến việc GKN hoàn trả chi phí cho các cơ quan ứng cứu khẩn cấp, các khoản phạt dân sự, cũng như một kế hoạch an toàn toàn diện với hệ thống giám sát độc lập. Kế hoạch này phải được thẩm phán chấp thuận và có thể được tòa án cưỡng chế thi hành.
GKN cho biết đang nhắm tới ngày 28 Tháng Chín để khôi phục hoàn toàn hoạt động sản xuất tại nhà máy Garden Grove, nhưng việc mở cửa trở lại còn tùy thuộc kế hoạch an toàn được tòa chấp thuận và sự giám sát độc lập.
Đối với những gia đình từng bị buộc phải sơ tán, thông điệp quan trọng lúc này khá đơn giản: đừng vứt bỏ giấy tờ chứng minh thiệt hại. $100 triệu là một khoản tiền lớn, nhưng số tiền mỗi cá nhân hay doanh nghiệp thực sự nhận được sẽ phụ thuộc vào điều kiện của chương trình, mức thiệt hại được công nhận và khả năng chứng minh những tổn thất đó.
