Bài và hình THANH PHONG
SANTA ANA. Vào lúc 10 giờ 30 sáng Chủ Nhật ngày 4 tháng 10, 2026, (nhằm ngày 24 tháng 8 năm Bính Ngọ) Ban Trị Sự Phật Giáo Hòa Hảo Miền Nam California đã trang trọng tổ chức Lễ Giỗ Quan Thượng Đẳng Đại Thần Nguyễn Trung Trực tại Hội Quán Ban Trị Sự PGHH số 2114 W.Mc Fadden Ave, Santa Ana, CA 92704.
Cô Ngân Nguyễn người điều hợp chương trình có lời mở đầu như sau:
Kính thưa.., Thật là một vinh dự cho tôi được Ban Tổ Chức lễ Giỗ Tổ năm thứ 158 của vị anh hùng Nguyễn Trung Trực, ủy thác nhiệm vụ điều hợp chương trình; do đó việc điều hành lễ giỗ hôm nay chúng tôi hân hoan được chào đón và cảm tạ sự hiện diện qúy báu của qúy quan khách, quý thân hữu và đồng đạo đến Hội Quán Ban Trị Sự PGHH để cùng tưởng niệm đến vị anh hùng dân tộc Việt Nam, một quan Thượng Đẳng Đại Thần đã được Đức Thầy đưa vào bài nguyện hàng ngày của tín đồ PGHH. Kính thưa quý vị, mỗi khi nhắc đến hai câu thơ nổi tiếng của thi sĩ Huỳnh Mẫn Đạt:
“Hỏa Hồng Nhật Tảo oanh thiên địa – Kiếm bạc Kiên Giang khấp quỷ thần” là người dân miền Tây Nam Bộ liền tưởng nhớ đến vị anh hùng Nguyễn Trung Trực, và hôm nay, ngày 4 tháng 10 năm 2026 nhằm ngày 24 tháng 8 năm Bính Ngọ, Ban Trị Sự PGHH Miền Nam California trân trọng cử hành lễ giỗ tổ năm thứ 158 của vị anh hùng Nguyễn Trung Trực, và sau đây kính mời qúy vị cùng chúng tôi làm nghi thức chào cờ khai mạc. Sau lễ chào cờ VNCH, Hoa Kỳ và phút mặc niệm, MC Ngân Nguyễn mời ông Bùi Văn Huấn, Phó Hội Trưởng Ngoại Vụ , Trưởng Ban Tổ Chức buổi lễ phát biểu. Trước hết ông có lời chào mừng ông Lưu Phước Thiện, Hội Trưởng Ban Trị Sự Trung Ương PGHH và ông Trần Văn Tài, Hội Trưởng Ban Trị Sự PGHH Miền Nam California, qúy vị lãnh đạo tôn giáo, qúy dân cử, các cơ quan truyền thông và đồng đạo đã đến tham dự buổi lễ hôm nay. Sau khi nhắc qua về sự tôn kính quan Đại Thần Nguyễn Trung Trực của người dân các tỉnh từ Cần Thơ, Sóc Trăng xuống đến Cà Mau đã có đến 20 đền thờ và riêng tại Kiên Giang có 9 đền thờ, và Đức Huỳnh Giáo Chủ đã đưa vào một trong các bài nguyện Quy Y: “ Nam Mô Phật Tổ, Phật Thầy, Quan Thượng Đẳng Đại Thần, chư quan Cửu Thần, chư vị Sơn Thần, chư vị Năm Non Bảy Núi, cảm ứng chứng minh, nay con nguyện cải hối ăn năn, làm lành lánh dữ, quy y theo mấy Ngài, tu hiền theo Phật Đạo”. Hôm nay, trong không khí trang trọng của buổi lễ, tôi xin tuyên bố khai mạc đại lễ giỗ vị anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực năm thứ 158.
Chương trình được tiếp tục bằng nghi thức tôn giáo PGHH do ông Ngô Văn Ẩn, Trưởng Ban Phổ Thông Giáo Lý hướng dẫn quý trưởng lão ra trước ngôi Tam Bảo thắp hương, cầu nguyện. Đồng đạo cao niên Đỗ Thanh Vân (hầu nhang) thay mặt Ban tổ chức ra thắp hương cầu nguyện tại bàn thờ Thông Thiên phía ngoài cửa chính Hội Quán. Nghi thức tôn giáo chấm dứt, MC mời ông Trần Văn Tài, Hội Trưởng Ban Trị Sự PGHH Miền Nam California lên giới thiệu phái đoàn PGHH Trung Ương Hải Ngoại đến từ San Jose và Sacramento. Ông Hội Trưởng Trần Văn Tài nói: “Kính thưa tất cả quý vị lãnh đạo tôn giáo, quý vị dân cử, quý Hội đoàn và quý đồng đạo. Thay mặt Ban Trị Sự PGHH Miền Nam Cali, chúng tôi vô cùng cảm kích sự hiện diện của tất cả quý vị ngày hôm nay. Trời hôm nay rất nóng mà quý vị đã thương tình đối với PGHH của chúng tôi, và tôi thấy sự hiện diện đầy đủ của tất cả quý vị, mặc dù hôm nay tại Little Saigon có nhiều sinh hoạt cũng cần có mặt của qúy vị, do đó chúng tôi rất cám ơn tấm thịnh tình của quý vị, nhất là của Dân Biểu Tạ Đức Trí, hôm nay ông có một even nhưng đã đến với chúng tôi. Chúng tôi nhận thấy hôm nay về phía tôn giáo có sự hiện diện của Hòa Thượng Thích Minh Mẫn, Viện Chủ chùa Huệ Quang, một người rất gắn bó với đoàn thể PGHH miền Nam Cali, Về quan khách có Dân Biểu Tạ Đức Trí, Bác sĩ Võ Đình Hữu, Chủ Tịch Hội Đồng Liên Kết Quốc Nội Hải Ngoại VN; ông Phát Bùi, Chủ Tịch Cộng Đồng Người Việt Quốc Gia Nam Cali, ông Hứa Trung Lập, đại diện Hội Đồng Quản Trị Đền Thờ Đức Trần Hưng Đạo cùng một số đông thân hữu và các cơ quan truyền thông.
Về phía PGHH, chúng tôi rất hân hạnh được sự khuyến khích của Ban Trị Sự Trung Ương PGHH trong chuyến công tác nối kết các Ban Trị Sự tại địa phương thì hôm nay chúng tôi nhận được sự thăm viếng mà chúng tôi coi là sự kiện rất là tốt đẹp đối với Ban Trị Sự miền Nam Cali. Ban Trị Sự PGHH Trung Ương vừa được bầu lại vào tháng 7/2026 đây là chuyến đi công tác đến các Ban Trị Sự PGHH địa phương và lần đầu tiên tân Ban Trị Sự Trung Ương PGHH Hải Ngoại đến với Ban Trị Sự PGHH miền Nam Cali; chúng tôi xin trân trọng giới thiệu: ông Lưu Phước Thiện, tân Hội Trưởng PGHH Trung Ương Hải Ngoại đến từ San Jose, ngoài ra có sự hiện diện của toàn Ban gồm có chị Phạm Phối Vì, Chánh Thủ Bổn Ban Trị Sự PGHH Trung Ương; ông Huỳnh Văn Liêm, Cố Vấn Thường Trực Ban Trị Sự kiêm Hội Trưởng Ban Trị Sự PGHH Sacramento; ông Phan Thanh Nhàn, Cố Vấn Ban Trị Sự Trung Ương, Đặc trách Phổ truyền giáo lý đến từ San Diego; ông Bùi Duy Hải, Phó Trưởng Ban Phổ truyền giáo lý Ban Trị Sự Trung Uơng đến từ Sacramento; ông Nguyễn Thanh Giàu, cựu Hội Trưởng Ban Trị Sự PGHH Trung Ương, cố vấn Ban Trị Sự Trung Ương; Phái đoàn Ban Trị Sự PGHH Bắc Cali có ông Nguyễn Tấn Thuận, bà Lê Thị Nhúc, ông Nguyễn Văn Mậu và bà Võ Thị Cẩm Hồng đến từ San Jose và Sacramento. Mọi người vỗ tay rất lâu chào mừng tân Ban Trị Sự Trung Ương PGHH.
Ngoài ra, chúng tôi ghi nhận có sự hiện diện của ông Trần Văn Phú, Hội Trưởng Hội Đồng Hương và thân hữu Kiên Giang, bà Trương Thị Yến, Hội Trưởng Hội Đồng Hương và thân hữu Bạc Liêu cùng ông Hứa Ngôn Đông, cố vấn Hội Bạc Liêu tại San Franciso. Sau lời giới thiệu, mọi người nồng nhiệt vỗ tay chào mừng tất cả quý khách, và ông Hội Trưởng Trần Văn Tài mời ông Lưu Phước Thiện, Hội Trưởng PGHH Trung Ương Hải Ngoại có lời phát biểu. Ông Lưu Phước Thiện trước hết ngỏ lời chào mừng các vị lãnh đạo tôn giáo, qúy vị dân cử tại địa phương, các cơ quan truyền thông cùng toàn thể đồng đạo PGHH. Sau đó, thay mặt Ban Trị Sự Trung Ương, ông cám ơn ông Trần Văn Tài, Hội Trưởng và Ban Trị Sự PGHH miền Nam Cali đã đón tiếp và cho ông cùng phái đoàn có cơ hội gặp gỡ, thưa chuyện với quý khách và đồng đạo PGHH . Như ông Hội Trưởng Trần Văn Tài đã cho biết, tân Ban Trị Sự PGHH Trung Ương vừa được bầu vào tháng 7, 2026 với nhiệm kỳ 2026- 2029. Tân Ban Trị Sự chúng tôi sẽ thực hiện ba chương trình sau đây:
- Sẽ dịch Sấm Giảng quyển 5 là những điều Đức Thầy chỉ dạy cho người cư sĩ tu tại gia.
- Phổ truyền giáo lý PGHH đến các địa phương và hôm nay chúng tôi rất hoan nghênh Ban Trị Sự miền Nam Cali đã cho ông cố vấn Ban Trị Sự Trung Ương là ông Phan Thanh Nhàn trình bày về “Ý Nghĩa Ngày Giỗ Quan Thượng Đẳng Đại Thần Nguyễn Trung Trực.
- Trong chương trình phổ truyền giáo lý PGHH qua truyền hình, truyền thanh. Chúng tôi sẽ cố gắng liên hệ hầu tại miền Nam Cali có một đài truyền hình để phổ truyền giáo lý PGHH. Nhân ngày giỗ quan Thượng Đẳng Đại Thần, chúng tôi nguyện cầu cùng Quan Đại Thần và Thầy Tổ cho quốc thới dân an, chiến tranh chấm dứt để nhà nhà được an cư lạc nghiệp. Một lần nữa xin cám ơn toàn thể qúy vị”.
Tiếp theo, đồng đạo Nga Nguyễn tuyên đọc “Lời khuyên Bổn Đạo” hay Tám Điều Răn Cấm do Đức Thầy viết trong Sấm Giảng Quyển 6 năm 1945 tại Saigon. Đồng đạo Bùi Duy Hải, Phó Trưởng Ban Phổ Thông Giáo Lý Giáo Hội PGHH Trung Ương Hải Ngoại diễn ngâm bài “Gọi Đoàn Thanh Niên” của Đức Huỳnh Giáo Chủ, nhằm đánh thức tinh thần trách nhiệm của tuổi trẻ trước vận mệnh của đất nước trong thời kỳ lầm than.
Sau hai bài diễn ngâm, MC Ngân Nguyễn giới thiệu đồng đạo Phan Thanh Nhàn, Cố Vấn Ban Trị Sự PGHH Trung Ương Hải Ngoại trình bày về “Ý Nghĩa Ngày Giỗ Quan Thượng Đẳng Đại Thần Nguyễn Trung Truc. Đây là bài then chốt trong chương trình được đồng đạo Phan Thanh Nhàn soạn rất công phu dài 11 trang giấy giúp nhiều người muốn biết vì sao trong các vị anh hùng dân tộc, các quan Đại Thần chỉ riêng có quan Thượng Đẳng Đại Thần Nguyễn Trung Trực được GHPGHH tôn kính đặc biệt, Ngài chỉ đứng sau Phật Tổ, Phật Thầy như lời nguyện đã nêu trên. Trong phạm vi bài báo, chúng tôi xin trích và tóm lược mấy điểm chính:
Ông Nguyễn Trung Trực tên thật là Nguyễn Văn Chơn, khi gia nhập hàng ngũ kháng chiến lấy tên là Nguyễn Văn Lịch, sau làm đến chức Quản Cơ nên được gọi là Quản Lịch, ông sanh trưởng trong một gia đình chài lưới, ngụ tại làng Bình Nhựt, huyện Thuận An, phủ Tân An (nay thuộc tỉnh Long An). Sanh ra và lớn lên giữa lúc thực dân Pháp đem quân xâm lược Việt Nam. Ông không thể ngồi nhìn cảnh quốc phá gia vong nên cùng bạn là Nguyễn Văn Cầm chiêu nạp nghĩa binh, dùng chiến thuật du kích đánh Pháp với vũ khí thô sơ nhưng đã lập nên những chiến công lừng lẫy làm khiếp đảm kẻ thù, trong đó trận Nhật Tảo là một kỳ công hy hữu, vì rằng Ông là người đầu tiên hạ được chiến hạm địch bằng chiến thuật dùng thế yếu của du kích thắng được thế mạnh của đại bác thần công vào ngày 11.12.1864. Vua Tự Đức được tin bèn ban chiếu tuyên dương công trạng. Sau đó, ông Nguyễn Trung Trực lập thêm một chiến công thứ hai khi hay tin ông Nguyễn Văn Cầm là bạn cùng chiến đấu bị quân Pháp giết tại đồn Kiên Giang, đã thúc giục ông sớm hành động. Sau khi hợp quân tại Tà Niên, ông đem binh phá thành Kiên Giang và hạ được thành trong cuộc giao tranh ác liệt vào đêm 15-7-1866. Với hai chiến công hiển hách này, nhà thơ Huỳnh Mẫn Đạt cũng là một chí sĩ đương thời đã tán thán công nghiệp của ông bằng hai câu thơ mà MC đã nêu trong lời mở đầu. Khi nghe tin quân Pháp đem viện binh từ Saigon, ông Nguyễn Trung Trực cho chở hết vũ khí, lương thực về Núi Trầu (Hà Tiên) rồi kéo qua đảo Phú Quốc lập chiến khu tại Cửa Cạn. Quân Pháp huy động toàn lực tấn công nên lực lượng của ông dần suy yếu, thêm vào đó hai tên Việt gian Huỳnh Công Tấn và Đỗ Hữu Phương bày mưu cho Pháp bắt mẹ ông và một số đồng bào làm con tin, rồi báo cho ông biết, nếu không chịu ra hàng, chúng sẽ giết mẹ ông và giết hết dân làng. Nghe tin ấy, ông không thể tiếp tục chiến đấu được nữa, ông tự trói mình ra hàng để cứu mẹ và dân làng vô tội để giữ tròn câu hiếu nghĩa. Quân Pháp dùng mọi cách khuyến dụ ông nhưng ông không nhận bất cứ chức tước hay quyền lợi gì của chúng và hiên ngang nhận cái chết để giữ tròn khí tiết. Cuối cùng, ông bị kết án tử hình tại Kiên Giang ngày 28 tháng 8 năm Mậu Thìn nhằm ngày 27.10.1868. Được tin Ngài thọ tử, vua Tự Đức cho làm lễ truy điệu và sắc phong Ngài làm Thượng Đẳng Đại Thần và dân chúng ngưỡng mộ Ngài, nên đã lập đền thờ tại lành Vĩnh Thanh Vân (Rạch Giá), nơi Ngài hiên ngang chịu chết chớ không chịu đầu hàng giặc Pháp. Thân Ngài Nguyễn Trung Trực dầu mất, khí hùng vẫn còn sống mãi với non sông. Dầu không thành công, nhưng cái chết của Ngài là ngọn Lửa Thiêng nung nấu trong lòng dân Việt, mầm mống cách mạng, tinh thần bất khuất, luôn luôn vì nước quên mình, quyết chống xâm lăng không để quân thù giầy đất Tổ”. Hơn nữa, ông Nguyễn Trung Trực còn là một tín đồ Bửu Sơn Kỳ Hương thực hiện giáo lý Tứ Ân một cách triệt để. Chính vì thế mà từ xưa đến nay có biết bao vị anh hùng liệt nữ, nhưng trong tôn giáo Hòa Hảo, ngoài các ngày lễ có tính cách tôn giáo lại có lễ anh hùng Nguyễn Trung Trực. Để kết luận bài phát biểu, ông Phan Thanh Nhàn nói;
“Tóm lại anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực lưu danh trong lịch sử kháng chiến chống Pháp với chiến thuật du kích ở miền Nam, một niềm hãnh diện chung cho cả dân tộc Việt Nam. Tuy không thành công nhưng đã thành nhân. Chính với tấm gương trung dũng nghĩa khí ấy mà Đức Huỳnh Giáo Chủ đặt tên cho bộ đội của Ngài khi thành lập đơn vị nghĩa quân kháng chiến chống Pháp đầu tiên của PGHH là bộ đội Nguyễn Trung Trực với hoài bảo cho môn nhơn đệ tử noi theo chí hướng của ông Nguyễn Trung Trực để thi thiết hạnh Vô Úy thí, hầu có dịp lập thân danh, trở nên người hiền đức và Ngài còn muốn nhắc nhở môn nhơn nhớ lấy vai trò cứu nước của Quan Thượng Đẳng Đại Thần trong giai đoạn hiện tại và tương lai. Hàng năm cứ đến ngày 28-8 Âm lịch hàng triệu tín đồ PGHH nói riêng và đồng bào các tỉnh miền Tây nói chung đều cử hành lễ Tưởng Niệm để ghi nhớ công đức của ngài Nguyễn Trung Trực”.
Sau đó, đồng đạo Hoa Lưu diễn ngâm bài “Tặng Đoàn Thanh Niên Ái Quốc” do Đức Huỳnh Giáo Chủ sáng tác tại Saigon năm 1943. Tiếp tục chương trình, MC giới thiệu ông Trần Văn Phú, Hội Trưởng Hội Kiên Giang phát biểu, bài phát biểu rất cảm động về Ngài Nguyễn Trung Trựcnătiếp đến, đồng đạo Nguyễn Sum diễn ngâm bài “Tặng Thi Sĩ Việt Châu” do Đức Thầy viết, cuối cùng đồng đạo Nguyễn Kim trình bày bài “Tự Thán” nói lên nỗi xót xa trước cảnh nước mất nhà tan và sự hy sinh tình cốt nhục vì đạo pháp của ngài Nguyễn Trung Trực.
Buổi lễ Giỗ anh hùng Nguyễn Trung Trực đã được cử hành rất trang nghiêm. Sau lời cảm tạ của Ban Tổ Chức, quan khách và đồng đạo được mời dự buổi tiệc chay thân mật do đoàn phụ nữ PGHH khoản đãi./.
