Bài và hình THANH PHONG
Santa Ana. Đức Phật Thầy Tây An viên tịch tại chùa Tây An, Núi Sam vào ngày 12 tháng 8 năm Bính Thìn 1856. Vì ngày 12 tháng 8 năm 2026 là ngày Thứ Ba nên Ban Trị Sự Phật Giáo Hòa Hảo Miền Nam California đã tổ chức Lễ Vía Đức Phật Thầy Tây An trước hai ngày vào sáng Chủ Nhật 10 tháng 8 âm lịch (20 tháng 9 dương lịch) tại Hội Quán Ban Trị Sự PGHH ở số 2114 W. Mc.Fadden Ave, Santa Ana, CA 92704. Ngày Đức Phật Thầy Tây An viên tịch gọi là ngày Vía.
Ngoài đầy đủ Ban Trị Sự còn có Giáo sư Nguyễn Thanh Giàu, cựu Hội Trưởng Ban Trị Sư PGHH; cô Mai Chân (Niệm Phật Đường PGHH), Dr. Kimberly Hồ, ứng cử viên chức Thị Trưởng thành phố Westminster gần 100 đồng đạo PGHH và một số cơ quan truyền thông. Buổi lễ bắt đầu lúc 10 giờ 30 phút sáng do đồng đạo Lưu Văn Kiệm, cựu Hội Trưởng Ban Trị Sự PGHH làm Trưởng Ban Tổ Chức và đọc diễn văn khai mạc; đồng đạoTrung Bạch điều hợp chương trình. Sau diễn văn khai mạc, ông Bùi Văn Huấn, Phó Hội Trưởng Ngoại Vụ hướng dẫn phần nghi lễ tôn giáo. Ông Hội Trưởng Trần Văn Tài cùng ba đồng đạo cao niên đến trước Ngôi Tam Bảo dâng hương và quỳ gối cầu nguyện, tất cả đồng đạo hiện diện đều chắp tay cúi kính đọc theo những lời kinh do ông Bùi Văn Huấn khởi xướng. Ngoài lễ chính trước Ngôi Tam Bảo, ông Đỗ Thanh Vân (phụ trách hầu nhang) thay mặt Ban Trị Sự ra thắp hương cầu nguyện trước Bàn Thờ Thông Thiên đặt ngoài sân trước Hội Quán. Kế tiếp, đồng đạo Nguyễn Hằng Nga tuyên đọc “Lời Khuyên Bổn Đạo” của Đức Huỳnh Giáo Chủ.
Buổi lễ Vía Đức Phật Thầy Tây An chú trọng đến việc Đức Phật Thầy Tây An xuất hiện, giảng dạy đạo lý, khuyên dân chăm lo việc cày cấy, chữa bệnh và lập ra môn phái Bửu Sơn Kỳ Hương, cải cách, canh tân Phật Giáo; tất cả những điều trên được các ông Lưu Văn Kiệm, Ngô Văn Ẩn và một khách mời là cư sĩ Nguyên Giác Phan Tấn Hải, nguyên Chủ Bút tờ Việt Báo đề cập. Tuy nhiên với tư cách Trưởng Ban Phổ Thông Giáo Lý, lời trình bày của ông Ngô Văn Ẩn được coi là đầy đủ chi tiết nhất. Bài phát biểu của ông Ngô Văn Ẩn tương đối dài, chúng tôi xin phép tóm lược những điểm chính Đức Phật Thầy Tây An:
- Ngài tên thật là Đoàn Minh Huyên, sanh giờ Ngọ ngày Rằm tháng 10 năm Đinh Mão (1807) tại làng Tòng Sơn, tổng An Tịnh, huyện Vĩnh An nay thuộc tỉnh Sa Đéc. Cho đến nay chưa ai biết tên thân phụ, thân mẫu của Ngài là ai, chỉ thấy ở rạch Cái Nai, xã An Thạnh Trung, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang có hai ngôi mộ, một ghi Mộ Ông, một ghi Mộ Bà.
- Ngài được đồng bào một số tỉnh miền Tây lúc bấy giờ tôn xưng Ngài là Phật Thầy theo Ngài rất đông, rồi nhân một tình cờ lịch sử, Ngài bị bắt và bị chỉ định cư trú tại chùa Tây An, nên trong dân gian xưng Ngài là Phật Thầy Tây An hay còn gọi là Đoàn Phật Sư.
- Ngài là người lập ra tông phái Bửu Sơn Kỳ Hương. Nói đến Bửu Sơn Kỳ Hương là nói đến một chất kỳ diệu bay tỏa hương lạ khắp mười phương, thu đạt một kết quả rực rỡ khả quan từ những tâm hồn tin yêu Phật pháp. Bửu Sơn Kỳ Hương được xây dựng trên căn bản khôi phục truyền thống Phật Giáo nguyên thủy, và thiết lập tư tưởng phục hưng trong tinh thần cởi mở, một hướng đi mới, vừa phát huy tinh thần dân tộc, vừa phù hợp với căn cơ chúng sanh thời mạt pháp.
- Ngài là người đầu tiên trong lịch sử Phật Giáo VN đã cương quyết đứng lên hô hào khai mở, canh tân Phật giáo để giản dị hóa mọi tập tục thờ cúng rườm rà và đưa ra phương thức tu hành hợp lý chóng đắc cho hành giả tại gia cư sĩ. Ngài chủ trương dùng tiếng Việt để viết kinh, bác bỏ sự tụng niệm bằng chữ Phạn và chữ Hán.
- Đức Phật Thầy Tây An khuyến dạy mọi người sớm lo tu tâm sửa tánh, sớm chiều nhớ đến Trời, Phật lo tu hành chơn chất để được giải thoát về sau. Vì vậy Ngài không kêu gọi mọi người ly gia cắt ái, không bao giờ răn dạy tín đồ phải mài râu, cạo tóc, vì nghĩ rằng đó là những hình thức không cần thiết. Trái lại, Ngài hướng dẫn mọi người chỉ nên tu học tại gia, tích cực làm ăn sinh sống, chọn nghề lương thiện làm kế mưu sinh, Ngài đặc biệt khuyên dân sống bằng nghề ruộng rẫy.
- Giáo thuyết Bửu Sơn Kỳ Hương của Đức Phật Thầy có hai điểm chính, hai điều cơ bản bắt buộc tín đồ phải hằng gìn giữ. Đó là Học Phật và Tu Nhân. Sau nhiều thế kỷ thất truyền, đạo Phật Việt Nam được phục hồi sinh khí do sự trỗi dậy của Bửu Sơn Kỳ Hương. Chính Ngài đã làm một cuộc về nguồn sau khi nghiên cứu tín điều, Đức Phật Thầy đã chỉnh trang lại phong độ Phật Giáo Việt Nam đang trên đà tuột dốc. Bài trừ mê tín là mối ưu tư hàng đầu của Đức Phật Thầy Tây An, những hình thức đồng bóng, múa vòng, xá phướn, đốt giấy tiền vàng bạc là những hình thức Ngài không thể chấp nhận.
- Đức Phật Thầy Tây An đặc biệt lưu tâm và đề cao tứ đại trọng ân như một tính chất cần thiết và quan trọng trong giáo điều tu nhân học Phật của Bửu Sơn Kỳ Hương. Ngài khuyến khích các môn đệ trì hành tứ ân: Ân Tổ Tiên Cha Mẹ – Ân Đất Nước – Ân Tam Bảo – Ân Đồng Bào và Nhân Loại.
- Đức Phật Thầy cho tín đồ được tự do để tóc, để râu, khuyến khích dựng vợ gả chồng, hòa đồng phong cốt như người đời song song với công cuộc trao sửa thân tâm, tu hành chơn chất.
- Đức Phật Thầy Tây An chẳng những là vị giáo chủ chân tu, hoạt Phật đã hơn một lần thay đổi dòng Phật sử Việt Nam đang hồi đình đốn gần 150 năm nay mà còn là một nhà trị bệnh đại tài.
Sau nhiều năm tháng chu du vất vả khắp các miền như Gò Công, Mỏ Cày, Ba Giác, Cần Giuộc, Ba Xuyên, Bạc Liêu, Cà Mau, Rạh Giá, Ba Thê, Thất Sơn, Mặc Dưng, Láng Lớn..cuối cùng Ngài trở lại quê quán Tòng Sơn, Sa Đéc và viên tịch tại chùa Tây An, núi Sam vào giờ Ngọ, ngày 12 tháng 8 năm Bính Thìn 1856. Tinh thần vì nhân sinh của Đức Phật Thầy Tây An mãi mãi in sâu vào lòng người trong niềm cảm phục vô biên và tri ân sâu xa của hậu thế.
Phật Giáo Hòa Hảo chuyên diễn ngâm các lời dạy của Đức Huỳnh Giáo Chủ, cũng như Đức Phật Thầy Tây An nên trong buổi lễ hôm nay hai đồng đạo Nguyễn Sum và Nguyễn Kim diễn ngâm “Mười Điều Khuyến Tu” của Đức Phật Thầy Tây An; Đồng đạo Hoa Lưu diễn ngâm bài “Vén Màn Bí Mật” của Đức Huỳnh Giáo Chủ và đồng đạo Bích Thuận diễn ngâm bài “Mượn Cây Đuốc Tuệ”. Các giọng ngâm truyền cảm của các đồng đạo vừa nêu được mọi người tán thưởng bằng những tràng pháo tay nồng nhiệt.
Sau cùng là lời cảm tạ của Ban Tổ Chức và chương trình kết thúc bằng buổi cơm chay thân mật do Đoàn Phụ Nữ PGHH khoản đãi.
Trong dịp này, ông Hội Trưởng Trần Văn Tài cũng cho mọi người biết, vào ngày 4 tháng 10 sắp tới tại Hội Quán Ban Trị Sự PGHH có tổ chức lễ Quan Thượng Đẳng Đại Thần Nguyễn Trung Trực. Đặc biệt buổi lễ sẽ có sự hiện diện của phái đoàn Tân Ban Trị Sự Trung Ương Giáo Hội PGHH Hải Ngoại từ San Jose và Sacramento, California. Thay mặt Ban Trị Sự, ông Hội Trưởng Trần Văn Tài kính mời đồng đạo và thân hữu đến tham dự đông đủ./.
